30e Dierckxlezing 16 maart 2027: Hoe bomen onze steden leefbaar houden
Datum: dinsdag 16 maart 2027
Inloop: 19:00,
aanvang lezing: 19.30 uur,
einde: 21:30
Locatie: In de Driehoek, Willemsplantsoen 1c, 3511 LA Utrecht (5 minuten lopen vanaf station Utrecht Centraal)
De lezing is voor iedereen toegankelijk en de toegang is gratis! Aanmelden via https://forms.gle/5HAd3AusG99KrySk9
Deze avond is goed voor 2 ETW-punten.
Spreker 1, Cecil Konijnendijk
Met de 3+30+300-vuistregel naar een beter boombestand
De 3+30+300-vuistregel bestaat inmiddels zo’n zes jaar en er is al aardig wat ervaring mee opgedaan. Aan de hand van voorbeelden uit binnen- en buitenland vertelt Cecil hoe de vuistregel vooral ook de nadruk legt op het behoud en beheer van bestaande bomen, zodat de gemiddelde stadsboom ouder en groter kan worden. In de lezing is speciaal aandacht voor de rol van monumentale bomen en belang van het versterken van de relatie tussen mens en boom, juist ook in de stad.
Cecil Konijnendijk (in 1995 in Wageningen afgestuurd als bosbouwkundig ingenieur) is directeur van het Nature Based Solutions Institute, een denktank voor het vergroenen van onze steden op basis van onderzoek en actuele kennis. Hij is ook adjunct hoogleraar ‘urban forestry’ aan de Universiteit van Brits Columbia in Canada. Cecil adviseert al ruim 30 jaar samen met gemeenten, nationale overheden en internationale organisaties zoals de Verenigde Naties bij het ontwikkelen en uitvoeren van strategische programma’s voor stadsboombeheer en stedelijke vergroening. Hij schreef boeken zoals ‘The Forest and the City: the cultural landscape of urban woodland” en “Rethinking urban green spaces”. In Nederland was hij betrokken bij de ontwikkeling van een eerste landelijke bomennorm. In 2021 lanceerde hij de inmiddels wereldwijd bekende 3+30+300 vuistregel voor groenere en gezondere steden.
spreker 2, Erwin van Herwijnen
Lezing: Bomen en stedelijk watermanagement
Bomen zorgen voor verkoeling, schaduw en een prettig leefklimaat in de stad. Hun waarde reikt echter veel verder dan dat. Tijdens deze lezing laat Erwin zien hoe bomen kunnen uitgroeien tot een essentiële schakel in het stedelijk waterbeheer.
Door groeiplaatsen slim te combineren met waterberging krijgen bomen een belangrijke klimaatadaptieve functie. Ze helpen regenwater op te vangen, vast te houden en geleidelijk beschikbaar te maken, waardoor ze bijdragen aan een gezondere leefomgeving, minder wateroverlast en een lagere belasting van het rioolstelsel.
De lezing laat zien hoe een integrale benadering van bomen, water en openbare ruimte leidt tot toekomstbestendige steden die beter bestand zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering. Bomen zijn daarbij niet alleen een onderdeel van de stad, maar ook een belangrijk onderdeel van de oplossing.
Erwin van Herwijnen (56) woont in Wijk en Aalburg en werkt al zijn hele carrière met bomen. Vanuit de praktijk van boomverzorging groeide hij door van uitvoerend specialist naar adviseur en expert in groeiplaatsen voor bomen in stedelijke omgevingen. Hij werkte onder meer bij de Nationale Bomenbank, Boomkwekerij Van den Berk en New Urban Standard, waar hij zich richtte op klimaatadaptieve en duurzame oplossingen voor bomen in de openbare ruimte. Tegenwoordig doet hij dit vanuit zijn eigen bedrijf, Van Herwijnen Consultancy, waarbij hij al vanaf de ontwerpfase betrokken is om projecten integraal en toekomstbestendig vorm te geven. Zijn kracht ligt in het verbinden van verschillende disciplines en stakeholders, zodat bomen optimaal kunnen functioneren binnen een gezonde leefomgeving. Naast zijn advieswerk verzorgt hij gastcolleges, trainingen en lezingen, gedreven door zijn overtuiging dat kennis pas echt waarde krijgt wanneer deze wordt gedeeld.
Gezocht: schrijvers voor Bomennieuws

Heb jij een passie voor bomen, beschik je over een relevant netwerk en schrijf je graag? Dan is de redactie van Bomennieuws, het tijdschrift van de Bomenstichting, op zoek naar jou.
Bomennieuws verschijnt twee keer per jaar. Als vrijwillig redactielid schrijf je mee aan een inspirerend tijdschrift over de relatie tussen bomen en mensen, de zorg voor monumentale bomen en bomen in de stad.
Wat ga je doen?
- Meedraaien in een redactieteam.
- Aandragen van actuele en relevante onderwerpen voor Bomennieuws.
- Schrijven van artikelen, interviews en achtergrondverhalen.
- Meedenken over de inhoud en koers van het tijdschrift.
- Benutten van je netwerk binnen de boom-, groen- en natuursector.
Wie zoeken wij?
- Je hebt affiniteit met bomen, boomverzorging en de relatie mens en natuur,
- Je schrijft helder en toegankelijk voor een breed publiek.
- Je bent nieuwsgierig, betrokken en kunt zelfstandig werken.
- Ervaring met redactioneel werk of journalistiek is een pré, maar geen vereiste.
Wat bieden wij?
- Een betekenisvolle vrijwilligersfunctie bij een landelijke organisatie die zich inzet voor het behoud en bescherming van (monumentale) bomen in de stad en op het platteland.
- De mogelijkheid om je netwerk verder uit te bouwen.
- Samenwerking met enthousiaste vrijwilligers en deskundigen.
- Ruimte om jouw kennis, ideeën en schrijftalent in te zetten voor een belangrijk maatschappelijk doel.
Interesse?
Wil jij bijdragen aan het werk van de Bomenstichting? Neem dan contact op met Nicole via Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. voor meer informatie over deze vrijwilligersfunctie. Of informeer bij hoofdredacteur Wim Eikelboom: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken..
Terugblik inspiratiedag voor boominspecteurs
Zaterdag 4 juli organiseerde de Bomenstichting een inspiratiedag voor boominspecteurs. De dag moest op het laatste moment verplaatst worden en viel voor het noorden van het land al in de vakantie. We waren daarom blij verrast met de opkomst.

De dag stond in het teken van het Landelijk Register van Monumentale Bomen www.monumentalebomen.nl en het werk dat de boominspecteurs en de coördinatoren doen om het register aan te vullen, bij te houden en te optimaliseren.
Jeroen Philippona, Landelijk coördinator en Jaap van Gijzen, regiocoördinator Boominspecteurs Utrecht openden de dag met een interactieve presentatie over het landelijk register van monumentale bomen waarbij het accent lag op het versterken van het netwerk van actieve boominspecteurs. Er was ruimte voor het delen van ervaringen, leuke verhalen over ontmoetingen tijdens het inspecteren, maar ook de moeilijkheden waar je als boominspecteur tegenaan kunt lopen. Het was goed om te zien dat er onderling veel herkenning was en er tips&tricks werden gedeeld.
Bomenstichting ambassadeur Wim Eikelboom nam het stokje over en vertelde kort over het lopende project 'Naar een betere bescherming van Monumentale Bomen'. Een project in samenwerking met het RCE bestaande uit 4 werkgroepen die de aanbevelingen uit het vorig jaar verschenen rapport uitwerken. De resultaten van dit project worden in het najaar verwacht.
Herbert Koster en Bert Plaat gingen tenslotte met praktijkvoorbeelden in op het werk van een boominspecteur waarbij het accent lag op het zo goed mogelijk inzetten van de beschikbare middelen en het gebruik van het register.
De afwisseling van sprekers en het onderlinge uitwisselen maakten dat de ochtend snel voorbij ging. Na een heerlijke lunch stond in de middag een rondleiding langs monumentale bomen in het Singelplantsoen op het programma waar ruim de tijd werd genomen om te oefenen met de mobiele app en het inspecteren van bomen. In de praktijk leer je tenslotte het best!
Herbert Koster en zijn groep hadden die middag een mooie ontmoeting met een bijzondere boom en de eigenaar:
Het betreft boomnummer 1678212, een Japanse Notenboom, midden in het stadscentrum in een stille pastorietuin. Op deze plaats stond het middeleeuwse huis of stadskasteel Clarenburg. Hierin werd aan het begin van de zeventiende eeuw de katholieke schuilkerk Maria Minor (ook Sinte Maire) ingericht. In 1860-1863 volgde nieuwbouw op dezelfde plaats. Van het middeleeuwse huis bleven alleen de kelders gespaard. De boom dateert van deze periode.
De boom staat ingeklemd tussen het huidige Belgische Biercafe Olivier dat in de oude schuilkerk gevestigd is en een niet meer in gebruik zijnde Parkeergarage aan de Rijnkade.
De stamomvang bedraagt 427cm en de hoogte 29 meter! Dat is hoog voor een Japanse Notenboom. De boom is niet zichtbaar vanaf de openbare ruimte, een verborgen parel dus. De laatste 20 jaar is de boom niet meer bezocht door een boominspecteur, in elk geval is die niet in de tuin geweest.
Na aanbellen werd er open gedaan door een aardige meneer die er al 40 jaar woont. Hij vond het geen enkel probleem om onze groep boominspecteurs door zijn huis te laten naar de achtertuin. Hij wist te vertellen dat de boom geplant is in 1860 en dat de boom 43 meter hoog is.
De dag werd afgesloten met een vragenrondje en een gezellige borrel waarbij verschillende afspraken zijn gemaakt om gezamenlijk een bomeninspectierondje te gaan lopen. Dank aan alle actieve boominspecteurs!
Bomenstichting: Wijs per provincie 1 oude boom aan als groen erfgoed
Wijs per provincie tenminste één monumentale boom aan als wettelijk beschermd groen erfgoed. Daarmee kan het belang van oude bomen in ons land beter voor het voetlicht worden gebracht.
De Bomenstichting wil graag deze aanbeveling verzilveren uit het donderdag 19 december gepresenteerde rapport voor verbetering van de bescherming van monumentale bomen. Wenselijk is een landelijke lijst bomen van ereklasse met een cultuurhistorische waarde op nationaal niveau.
Het rapport is opgesteld door Terra Nostra in opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in samenwerking met de Bomenstichting. In het rapport zijn kansen en bedreigingen rond oude bomen in ons land in kaart gebracht. Bomen van honderd jaar of ouder zijn nu vaak vogelvrij in Nederland door het ontbreken van landelijke regels. Het verschilt per gemeente of monumentale bomen bescherming genieten in een lokale boomverordening.
Boombewustzijn
De Bomenstichting vindt de tijd rijp om monumentale bomen beter te waarderen en te beschermen. ‘Vandaag de dag is het boombewustzijn hoog. Kijk naar alle mensen die zich inzetten voor het planten van bomen. Het bewaren van wat er al staat, verdient meer aandacht’, zeggen Joris Hellevoort en Wim Eikelboom van de Bomenstichting. Zij waren allebei namens de Bomenstichting nauw betrokken bij de totstandkoming van het rapport.
‘De bescherming van monumentale bomen in Nederland vereist een gecoördineerde aanpak met objectieve criteria en bredere bewustwording’, is een van de conclusies uit het onderzoeksrapport naar monumentale bomen. De Bomenstichting zet hier van harte een streep onder. ‘Wij zijn blij met de uitkomsten van dit onderzoeksrapport, die verbetering van de bescherming van monumentale bomen een stap dichterbij brengt’, zeggen Hellevoort en Eikelboom.
Drager verhalen
Monumentale bomen hebben een grote betekenis als drager van cultuurhistorische verhalen, identiteit van het landschap en biotoop van soortenrijkdom aan planten en dieren. Tegelijk zijn oude bomen hun leven niet zeker, omdat de waarde van bomen op leeftijd niet door iedereen wordt ingezien.
De landelijke Bomenstichting neemt graag een coördinerende rol in de bescherming van monumentale bomen. Het landelijke register monumentale bomen is een initiatief van de Bomenstichting. Vermelding in dit register biedt de bomen echter geen formele beschermende waarde. Voor instandhouding is meer nodig. Bijvoorbeeld de opname van monumentale bomen in omgevingsvisies van gemeenten of in lokale boomverordeningen. Ook is het belangrijk om verhalen van oude bomen levend te houden, benadrukken Hellevoort en Eikelboom. ‘Eigenaren, beheerders en het grote publiek zijn vaak niet bekend met de cultuurhistorische en ecologische waarde van bomen. Hierdoor worden deze waarden onderschat en krijgen bomen vaak niet de nodige bescherming.’ De Bomenstichtig heeft vertrouwen in de komst van de nationale richtlijn voor beheer en onderhoud van monumentale bomen.
Motie Tweede Kamer
Vier jaar geleden nam de Tweede Kamer een motie aan met de strekking: Geef monumentale bomen in ons land de status van rijksmonument, vergelijkbaar met oude gebouwen. De toenmalige minister vond dit onuitvoerbaar. Ze gaf daarop de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de opdracht om samen met de Bomenstichting te zoeken naar manier waarop bescherming van waardevolle oude bomen verbeterd kan worden. Het opgestelde onderzoeksrapport van Terra Nostra geeft uitvoering aan die opdracht.


