Veterane bomen zijn bomen die over hun hoogtepunt heen zijn en in hun laatste levensfase zijn aanbeland. Dit wordt soms de ‘aftakelingsfase’ genoemd. Deze benaming suggereert dat de bomen aan het afsterven zijn, maar dat is zeker niet zo. Een betere term is ‘reorganisatie’ van de boom.

Veteraanbomen zijn namelijk allesbehalve ‘stervend’. Ze zijn op weg naar een nieuw evenwicht waardoor er ook weer nieuw leven ontstaat. Dit doen ze door het compenseren van afgestorven delen, door op nieuwe plekken nieuwe structuren te vormen vanuit waterlot. Dergelijke veterane bomen kunnen nog tientallen tot honderden jaren verder leven.

Een veterane boom hoeft niet een oude of heel dikke boom te zijn. Belangrijker dan leeftijd of omvang zijn de kenmerken die een veterane boom ecologisch interessant maken: een holle stam, kleine en grote holtes in de stam, takken en stamvoet, allerlei (houtrot)schimmels, zwaar dood hout in de kroon, spleten en scheuren in stam en takken. 

De ecologische waarde van een boom neemt door veroudering toe. Meer dieren, insecten, schimmels en andere planten maken gebruik van de boom door zich er tijdelijk of permanent in te vestigen. De boom wordt in dat geval een biotoop: een vestigingsplaats voor een gemeenschap van organismen. 

Goede zorg voor veterane bomen

Veterane bomen kunnen met het juiste beheer zowel ecologisch, landschappelijk als cultuurhistorisch zeer waardevol worden. Het handhaven van veterane bomen in de bewoonde omgeving vraagt wel om intensivering van inspectie en onderhoud. In het kader van de zorgplicht kan het toenemende veiligheidsrisico’s met zich meebrengen. 

Om de waardevolle eigenschappen van veterane bomen te bevorderen en behouden vereisen deze aangepast beheer. Het is van belang dat de werkzaamheden aan of rondom deze bomen uitgevoerd worden door specialisten op het gebied van veterane bomen. Denk hierbij aan werkzaamheden als boominspectie, advies en uitvoering. Een erkende Europese certificering hiervoor is het VETcert (Certified Veteran Tree Specialists).