Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
In samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE), is eind 2025 een project gestart rond een betere bescherming van monumentale bomen in Nederland. Oorspronkelijke aanleiding was een aangenomen motie in de Tweede Kamer in juni 2020 om te onderzoeken of de meer dan 10.000 bomen uit het door de Bomenstichting beheerde Landelijke Register van Monumentale Bomen aangewezen kunnen worden als Rijksmonument.
Onderzoek 2024
Terra Nostra heeft in opdracht van RCE en de Bomenstichting onderzocht hoe bomen aangemerkt kunnen worden als cultureel erfgoed en welke beschermde status daarbij hoort. Het rapport geeft inzicht in de mogelijkheden van verbetering van bescherming aan de hand van vijftien monumentale bomen verspreid over Nederland en is in 2024 gepubliceerd. Het rapport is hier te lezen.
Aanbevelingen en handreikingen 2026
Met de resultaten en in lijn met de aanbevelingen uit het eerdergenoemde onderzoek zijn er drie werkgroepen ingesteld om verder uit te werken hoe monumentale bomen beter beschermd kunnen worden.
In samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en professionele partners uit het erfgoed en bomenvakgebied werkt de Bomenstichting op vier verschillende onderwerpen aan de uitwerking van de aanbevelingen in dit rapport.
Handreikingen en een ereklasselijst
- een handreiking die boomeigenaren stimuleert om het cultuurhistorische verhaal van een oude boom in beeld te brengen. Zodra een boom een eigen verhaal heeft, ontstaat meer draagvlak en waardering. Dat vergroot de kansen vo
or behoud van een boom op leeftijd.
- een landelijke richtlijn over het beheer en onderhoud van monumentale en veterane bomen. Deze richtlijn moet de eenduidigheid van beheer en onderhoud vergroten. Nu zijn er vaak nog uiteenlopende opvattingen over wat wijs en verstandig is in het onderhoud van monumentale bomen.
Foto: Terra Nostra
- een handreiking die gemeenten helpt om monumentale bomen beter te beschermen onder de Omgevingswet.. In de huidige gemeentelijke regelgeving zijn er mogelijkheden om oude bomen juridisch te beschermen. Er zijn echter meer mo
gelijkheden.
- Behalve drie handreikingen die ambtenaren, boomeigenaren en beheerders kunnen gebruiken, wordt de ereklasselijst van de Bomenstichting hernieuwd. In 2017 stelde de Bomenstichting een lijst op met de meest bijzondere oude bomen per provincie. Deze ereklasselijst ondergaat een herziening, waarbij het accent ligt op de cultuurhistorische waarde en het beeldbepalende karakter van oude bomen. De lijst is opgesteld met draagvlak en inspraak van een werkgroep bestaande uit diverse partners. Met een kleine commissie van professionals wordt een lijst van ca 60 bomen vastgesteld. Deze wordt dit najaar op de website van de bomenstichting gelanceerd.
