Een boom of boomgroep wordt niet zomaar opgenomen in het Landelijk Register van monumentale bomen. Daarvoor zijn criteria opgesteld. Het gaat hier om de criteria voor registratie in het Landelijke bestand.

Diverse gemeenten hebben ook een lijst heeft opgesteld met bijzonder waardevolle bomen. De criteria die de gemeenten daarbij hanteren zijn vaak anders dan de onze.
Dat is niet zo verwonderlijk. Bomen kunnen plaatselijk heel bijzonder zijn, bv. door soort of leeftijd, terwijl die soort of leeftijd in de rest van het land veel gewoner is. Als uw boom niet aan onze criteria voldoet kan het dus interessant zijn om na te gaan of uw gemeente voor monumentale bomen eigen criteria heeft opgesteld.

Een boom moet aan twee voorwaarden voldoen om opgenomen te kunnen worden in het landelijk register:

1. De leeftijd van de boom is minimaal 80 jaar
   Een uitzondering kan gemaakt worden voor bv. een herdenkingsboom of een boom met een grote dendrologische waarde.
   De bomen mogen niet in een onherstelbare slechte conditie verkeren (d.w.z. de bomen moeten in beginsel weer in een redelijke conditie zijn te brengen), volledig verval van de boom mag niet binnen tien jaar te verwachten zijn.
    
2. De boom heeft ten minste één van de volgende
   specifieke kenmerken:
   Beeldbepalend - De boom is door zijn leeftijd en verschijning onvervangbaar voor het karakter van de omgeving en van landelijk belang.
   Cultuurhistorische waarde
   Herdenkingsboom: geplant ter gelegenheid van een belangrijke gebeurtenis (bijvoorbeeld geboorte, huwelijk van een prins of prinses).
   Markeringsboom: geplant ter markering, zoals grensbomen in het agrarisch gebied, of bakenbomen langs de rivieren.
   Kruis / kapelboom: geplant naast een kapel of kruisbeeld om de locatie te benadrukken.
   Bijzondere snoeivorm: bijvoorbeeld kunstsnoeivorm tweestammig
   Dendrologische waarde - De boom is van een zeldzame soort of variëteit. Of een bijzondere groeivorm als gevolg van natuurlijke oorzaken bijvoorbeeld tweestammig, meerstammig.
   Natuurwaarde - De boom heeft betekenis doordat er zeldzame planten of dieren in leven.
   Zeldzaamheid - De boom is de dikste, oudste of hoogste in de gemeente, regio of provincie.